Intensywna rozbudowa infrastruktury do ładowania pojazdów elektrycznych jest faktem. W garażach podziemnych, biurowcach, hotelach czy przy drogach stacje ładowania EV stają się elementem instalacji, za który ktoś ponosi odpowiedzialność prawną i techniczną. Ekspertyza stacji ładowania – elektryczna i przeciwpożarowa – jest w tym kontekście narzędziem, które ma ograniczyć ryzyko oraz uporządkować relacje z UDT, PSP i ubezpieczycielem.
Ekspertyza stacji ładowania EV – co obejmuje i jak łączy elektrykę z bezpieczeństwem pożarowym?
Na początku warto jasno rozdzielić, czym jest ekspertyza stacji ładowania, a czym zwykły przegląd instalacji. Ekspertyza ma charakter pogłębiony i opiera się zarówno na dokumentacji, jak i oględzinach oraz pomiarach. Typowa ekspertyza elektryczna stacji ładowania obejmuje między innymi:
- ocenę doboru przewodów, zabezpieczeń i przekrojów w całym torze zasilania,
- weryfikację ochrony przeciwporażeniowej i przeciwprzepięciowej,
- sprawdzenie zgodności z normami (np. IEC/PN-EN 61851, 62196) oraz rozporządzeniem w sprawie wymagań technicznych dla stacji ładowania i punktów ładowania, w tym tych stanowiących element infrastruktury transportu publicznego.
Drugim filarem są opinie ppoż. w zakresie elektromobilności. Rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych ocenia:
- wpływ stacji na bezpieczeństwo pożarowe obiektu,
- rozmieszczenie stanowisk ładowania względem dróg ewakuacyjnych, ścian oddzielenia pożarowego, trzonów komunikacyjnych,
- powiązanie instalacji z systemami wentylacji, detekcji i sygnalizacji pożaru.
W praktyce ekspertyza stacji ładowania jest więc dokumentem łączącym ekspertyzę elektryczną z analizą rozwiązań przeciwpożarowych, a jej wnioski stają się podstawą do przygotowania opinii ppoż. UDT przed badaniem technicznym.
Kiedy przepisy dotyczące ładowarek EV wymuszają ekspertyzę i opinie ppoż UDT?
Ekspertyza nie zawsze jest dobrowolną „nadbudową” nad projektem. W szeregu sytuacji wynika bezpośrednio z przepisów dotyczących ładowarek EV oraz z wymogów dozoru technicznego. Ekspertyza staje się niezbędna w szczególności, gdy:
- powstaje ogólnodostępna stacja ładowania – ustawa o elektromobilności i paliwach alternatywnych oraz rozporządzenie techniczne wskazują, że stacje (nie tylko pojedyncze punkty ładowania) podlegają badaniom UDT, w tym badaniu technicznemu wstępnemu,
- instalacja stanowi element infrastruktury transportu publicznego (zajezdnie, parkingi P&R, obiekty dworcowe) – tutaj ekspertyza elektryczna i opinia z zakresu ochrony przeciwpożarowej są załącznikami do wniosku o badanie UDT,
- dochodzi do istotnej modernizacji istniejącej stacji ładowania – zmiana mocy, dołożenie nowych punktów DC, przeniesienie stacji w inne miejsce w obrębie obiektu oznacza obowiązek ponownej oceny przez dozór techniczny, a więc także aktualizacji ekspertyzy i opinii ppoż. UDT,
- instalacja stacji ładowania powstaje w obiekcie o podwyższonym ryzyku, np. w garażu podziemnym z dużą liczbą miejsc postojowych, gdzie przepisy budowlane i przeciwpożarowe wymagają wykazania, że bezpieczeństwo stacji ładowania nie obniża poziomu bezpieczeństwa całego garażu.
Na poziomie europejskim od 2024 r. obowiązuje rozporządzenie AFIR dotyczące infrastruktury paliw alternatywnych, które nakłada wymogi gęstości i dostępności stacji ładowania, a w praktyce wymusza bardziej systemowe podejście do nadzoru technicznego i bezpieczeństwa pożarowego takich instalacji.
Analiza ryzyka pożarowego przy instalacji stacji ładowania w garażu i budynku
Kolejną sytuacją, w której ekspertyza stacji ładowania staje się potrzebna, jest instalacja w garażach zamkniętych oraz w budynkach o dużej koncentracji ludzi. Analiza ryzyka pożarowego dla miejsc ładowania EV zaczyna tu pełnić rolę narzędzia projektowego, a nie tylko formalnego załącznika. W wytycznych dotyczących ochrony przeciwpożarowej garaży przeznaczonych do ładowania pojazdów elektrycznych i hybryd plug-in podkreśla się konieczność uwzględnienia m.in.:
- scenariuszy rozwoju pożaru samochodu elektrycznego w ograniczonej kubaturze,
- wpływu zadymienia na ewakuację z kondygnacji garażu,
- odporności ogniowej elementów konstrukcyjnych w pobliżu stanowisk ładowania,
- możliwości odseparowania płonącego pojazdu od pozostałych.
W Polsce nadal nie funkcjonuje osobna, szczegółowa regulacja ppoż. odnosząca się wyłącznie do ładowarek EV. Stosuje się przepisy ogólne, uzupełnione wytycznymi i opiniami eksperckimi. W praktyce powoduje to, że analiza ryzyka pożarowego przygotowana przez doświadczony zespół (projektant instalacji, rzeczoznawca ppoż., czasem niezależny ekspert od elektromobilności) jest podstawą do rozmów z PSP i UDT na etapie uzgadniania inwestycji.
Bezpieczeństwo stacji ładowania w eksploatacji – kiedy warto zlecić ponowną ekspertyzę?
W cyklu życia instalacji pojawiają się wydarzenia, które uzasadniają ponowne zamówienie ekspertyzy elektrycznej oraz aktualizację opinii ppoż elektromobilność. Do najczęstszych sytuacji należą:
- powtarzające się awarie i wyłączenia zabezpieczeń – częste zadziałania wyłączników, ślady przegrzania na złączach, uszkodzenia izolacji przewodów są sygnałem, że parametry pracy odbiegają od projektowych; ekspertyza pozwala ustalić, czy problem tkwi w konstrukcji stacji, instalacji zasilającej, czy w sposobie użytkowania,
- incydenty pożarowe lub poważne uszkodzenia w sąsiedztwie stacji ładowania – nawet bez bezpośredniego udziału stacji w pożarze wysokie temperatury, dym i środki gaśnicze mogą naruszyć stan techniczny kabli, zabezpieczeń i obudów; ekspertyza weryfikuje, czy dalsza eksploatacja jest dopuszczalna,
- zalania, przepięcia i wyładowania atmosferyczne – rozbudowana elektronika stacji ładowania jest wrażliwa na przepięcia, a ich skutki nie zawsze są widoczne gołym okiem; w takich przypadkach ekspertyza elektryczna wspiera decyzję o naprawie, wymianie lub dalszej eksploatacji,
- zmiana sposobu użytkowania obiektu, np. przekształcenie zwykłego garażu w hub flotowy z intensywnym ładowaniem (w tym ładowaniem nocnym), powiązane z większym obciążeniem instalacji i ryzykiem pożarowym,
- aktualizacja przepisów i standardów – w kontekście coraz częściej spotyka się sytuacje, w których istniejąca instalacja, choć zaprojektowana kilka lat temu poprawnie, wymaga dopasowania do nowych wymogów AFIR, wytycznych ppoż. dla garaży oraz praktyki orzeczniczej UDT i PSP.
W takich przypadkach ekspertyza staje się nie tylko dokumentem technicznym, lecz także materiałem dowodowym w relacji z ubezpieczycielem oraz elementem zarządzania ryzykiem w firmie czy wspólnocie mieszkaniowej.
Zaplanuj ekspertyzę, by instalacja była bezpieczna w 2025 roku
Ostatni krok to podejście systemowe. Ekspertyza stacji EV przynosi największą wartość, gdy wpisuje się w cały proces – od koncepcji inwestycji, przez projekt, po eksploatację. W praktyce przydaje się prosty schemat działania:
- na etapie planowania instalacji stacji ładowania włącz do zespołu projektanta instalacji elektrycznych, rzeczoznawcę ppoż oraz specjalistę, który przygotuje ekspertyzę elektryczną i analizę ryzyka pożarowego dla przyjętych rozwiązań,
- przed zgłoszeniem do UDT skompletuj dokumentację przewidzianą w przepisach dotyczących ładowarek EV, w tym opinię ppoż UDT i ekspertyzę potwierdzającą prawidłowe wykonanie instalacji,
- w trakcie eksploatacji traktuj ekspertyzę jako narzędzie aktualizowane po istotnych zmianach technicznych, zmianie sposobu użytkowania obiektu lub po wejściu w życie nowych wymagań związanych z elektromobilnością.
Takie podejście pozwala spojrzeć na bezpieczeństwo stacji ładowania nie jak na jednorazowy „odbiór”, ale jako na element stałego zarządzania ryzykiem. Dobrze przygotowana ekspertyza stacji ładowania porządkuje argumenty techniczne, ułatwia rozmowy z organami nadzoru i chroni inwestora przed nieplanowanymi przestojami czy konsekwencjami prawnymi w razie zdarzenia pożarowego.
